Lịch sử hình thành Long Môn Thạch Quật
Long Môn Thạch Quật được khởi công xây dựng vào khoảng năm 493 dưới thời Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế, khi nhà vua quyết định dời đô về Lạc Dương. Quá trình đục chạm và mở rộng diễn ra liên tục suốt hơn 400 năm qua nhiều triều đại, kéo dài đến tận thời Bắc Tống (960–1127), trong đó đồ sộ và rực rỡ nhất là các tác phẩm thuộc thời Bắc Ngụy và thời kỳ thịnh Đường (618–907).
Ngày nay, quần thể di sản này sở hữu quy mô cực kỳ ấn tượng với hơn 2.300 hốc đá, 100.000 tượng Phật lớn nhỏ, 2.800 văn bia chạm khắc cùng hàng chục bảo tháp cổ kính. Không chỉ là kiệt tác điêu khắc Phật giáo, Long Môn Thạch Quật còn là một "bảo tàng sống" lưu trữ vô giá các tư liệu lịch sử về nghệ thuật, âm nhạc, thư pháp, y học, trang phục và kiến trúc của Trung Hoa cổ đại.
Vì sao Long Môn Thạch Quật là nơi bạn nhất định phải ghé thăm một lần?
Sở hữu hàng ngàn hang động cùng vô số tác phẩm chạm khắc tinh xảo, Long Môn Thạch Quật được xem là một trong những kho tàng nghệ thuật Phật giáo vĩ đại nhất thế giới. Cùng với Mạc Cao (Cam Túc) và Vân Cương (Sơn Tây), nơi đây tạo thành bộ ba đại hang động lừng danh của Trung Quốc và đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2000.
Quần thể di sản này trải dài hàng kilômét dọc theo vách đá trập trùng của hai đồi Đông - Tây, được nối liền bởi những cây cầu bắc qua sông Y Thủy. Trong đó, đồi Tây là nơi tập trung nhiều kiệt tác nhất với hơn 2.300 hang hốc và 100.000 pho tượng Phật. Các bức tượng có kích thước đa dạng kinh ngạc, từ những tượng nhỏ chỉ khoảng 2 cm cho đến đại tượng hùng vĩ cao hơn 17 m – minh chứng sống động cho đỉnh cao nghệ thuật điêu khắc cổ đại. Bên cạnh đó, hàng trăm văn bia lưu giữ tại đây còn là những kiệt tác thư pháp vô giá, thu hút đông đảo du khách và các nhà nghiên cứu ghé thăm.
Bố cục của Long Môn Thạch Quật
Quần thể danh thắng Long Môn Thạch Quật được chia thành bốn khu vực tham quan chính, phân bố hai bên bờ sông Y Thủy và được nối liền bởi cầu Long Môn ở phía bắc cùng cầu Mạn Thủy ở phía nam:
- Bờ tây (Long Môn Sơn): Là khu vực quan trọng và đặc sắc nhất với Hang động Đồi Tây – nơi tập trung những kiệt tác điêu khắc kinh điển như Động Tân Dương hay Đại tượng Phật Lô Xá Na hùng vĩ. Đây cũng là điểm bắt đầu lý tưởng cho hành trình khám phá.
- Bờ đông (Tương Sơn): Bao gồm Hang động Đồi Đông, chùa Tương Sơn cổ kính và Bạch Viên (khu lăng mộ cùng vườn lưu niệm của thi nhân nổi tiếng Bạch Cư Dị thời Đường).
Hang động Đồi Tây – Tinh hoa của Long Môn Thạch Quật
Được chạm khắc qua hơn bốn thế kỷ, Hang động Đồi Tây được xem là trái tim của Long Môn Thạch Quật. Nơi đây quy tụ hơn 50 hang động quy mô lớn nhỏ được khởi công từ thời Bắc Ngụy và nhà Đường, đại diện cho đỉnh cao thành tựu điêu khắc Phật giáo cổ đại. Những điểm tham quan kinh điển nhất tại khu vực này bao gồm:
Đại tượng Phật Lô Xá Na (Động Phụng Tiên)
Động Phụng Tiên là công trình quy mô nhất thời Đường với chiều rộng 36 m và chiều cao 41 m. Tâm điểm của hang là đại tượng Phật Lô Xá Na (Vairocana) cao chót vót 17,14 m, toát lên thần thái vô cùng trang nghiêm, nhân từ và thoát tục. Xung quanh ngài là các pho tượng đệ tử, Bồ tát, Thiên vương và Kim Cang được chế tác tỉ mỉ, tạo nên bố cục Phật giáo chuẩn mực. Tương truyền, gương mặt của đại tượng Phật được chạm khắc dựa theo diện mạo của Võ Tắc Thiên – nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Cụm Động Tân Dương
Khai quật từ năm 500 dưới thời Bắc Ngụy, cụm động gồm ba phần (Trung, Bắc và Nam) với quá trình thi công kéo dài hàng chục năm. Động Tân Dương Trung là hang động hoàng gia đầu tiên, ghi dấu thời kỳ Bắc Ngụy dời đô về Lạc Dương và thực hiện chính sách Hán hóa. Đáng chú ý, pho tượng Phật A Di Đà tại Động Tân Dương Nam đã trở thành một "hiện tượng" thu hút du khách nhờ cử chỉ bắt ấn tạo dáng hình chữ V đầy thú vị – kết quả của một vết gãy tự nhiên ở ngón tay cái kết hợp với tư thế thủ ấn ban phước lành.
Động Vạn Phật
Được đặt tên theo hàng vạn pho tượng Phật nhỏ (khoảng 15.000 tượng) được chạm khắc công phu trên hai bức tường phía bắc và phía nam. Ở trung tâm hang là tượng Phật A Di Đà tọa trên tòa sen Sumeru, phía sau là 54 đóa hoa sen đỡ lấy các vị Bồ tát với nhiều tư thế sinh động. Đặc biệt, bức tượng Bồ tát duyên dáng ở vách phía nam lối vào từng được coi là nguồn cảm hứng nghệ thuật cho danh ca Kinh kịch lừng danh Mai Lan Phương.
Động Cổ Dương
Khai quật vào năm 493, đây là hang động cổ nhất và sở hữu kho tàng văn bia phong phú nhất Long Môn Thạch Quật. Với hơn 1.000 hốc thờ cùng 800 đoạn văn bia lưu giữ nét chữ thời Bắc Ngụy, Động Cổ Dương được giới nghiên cứu đánh giá là kiệt tác vô giá về cả mặt nghệ thuật điêu khắc lẫn lịch sử thư pháp.
Động Liên Hoa
Hang động tự nhiên này nổi tiếng với bức phù điêu hoa sen khổng lồ được chạm khắc vô cùng tinh xảo ngay trên trần hang. Xung quanh hoa sen thiêng là các thiên nữ Apsara đang bay lượn mềm mại, phía dưới là tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cao 5 m đang thuyết pháp giữa chư vị đệ tử.
Các điểm tham quan ở Đồi Đông của Long Môn Thạch Quật
Nếu Đồi Tây chinh phục du khách bằng sự hoành tráng của các đại hang động, thì Đồi Đông lại mang đến không gian thanh tĩnh, lắng đọng với bốn điểm dừng chân độc đáo:
Bục Thờ Phật (Lễ Phật Đài)
Nằm ở vị trí đối diện trực diện với Động Phụng Tiên qua bờ sông Y Thủy, đây là góc quan sát hoàn hảo nhất để du khách chiêm bái và chụp trọn toàn cảnh Đại tượng Phật Lô Xá Na cùng quần thể hang động Đồi Tây hùng vĩ.
Hang động Đồi Đông
Tuy quy mô nhỏ hơn so với bờ tây, khu vực này vẫn lưu giữ kho tàng kiến trúc - điêu khắc thời Đường độc đáo với khoảng 20 hang động vừa và lớn. Những điểm nhấn tiêu biểu gồm: Động Nhị Liên Hoa (hai bông hoa sen), Động Khán Kinh Tự và cụm ba động Lôi Đài.
Chùa Tương Sơn
Ngôi cổ tự được khởi công vào năm 516 dưới thời Bắc Ngụy và được trùng tu tráng lệ vào năm 687 thời nhà Đường. Nơi đây ghi dấu ấn của Võ Tắc Thiên khi bà thường xuyên lui tới vãng cảnh và thưởng trà. Về sau, thi nhân lừng danh Bạch Cư Dị vì quá yêu mến không khí thanh bình nơi đây đã dời đến sinh sống và lấy hiệu là "Tương Sơn Ẩn Sĩ". Đến thế kỷ XX, chùa từng là nơi nghỉ mát của Tưởng Giới Thạch cùng phu nhân, hiện biệt thự của ông vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.
Bạch Viên (vườn Bạch Cư Dị)
Tọa lạc trên đỉnh Tỳ Bà thơ mộng, Bạch Viên là khu lăng mộ và lưu niệm dành riêng cho đại thi hào Bạch Cư Dị. Khu vườn mang đậm phong cách lâm viên truyền thống với hồ nước tĩnh lặng, cây xanh mát lành và dãy Hành lang Thơ khắc trọn những thi phẩm bất hủ của ông, mang đến cho du khách cảm giác như đang dạo bước trong một bức tranh thủy mặc.
Hành trình khám phá Long Môn Thạch Quật là cơ hội để bạn trở về với không gian văn hóa – tâm linh ngàn năm trầm mặc bên dòng Y Thủy. Hãy để TransViet đồng hành cùng bạn trên các tour du lịch Trung Quốc chất lượng cao, mang đến trọn vẹn những trải nghiệm sâu sắc và ấn tượng nhất. Liên hệ ngay với chúng tôi để nhận tư vấn lịch trình chi tiết và đăng ký tour với vô vàn ưu đãi hấp dẫn!
